Azerbaycan Cumhuriyeti’nde Yatırımları Teşvik Belgesi

2025-06-25

Yazar: Fidan Allahverdiyeva

Yatırımları teşvik belgesi, hem yabancı hem de yerli yatırımcılara devlet tarafından verilen resmî bir belgedir ve belirli muafiyetler ile ayrıcalıklar sunar. Bu belge, yatırım projelerinin hayata geçirilmesi için elverişli ortam oluşturmayı ve yabancı yatırımların ülkeye çekilmesini teşvik etmeyi amaçlar.
Azerbaycan’da uygulanan bu belge, girişimciliğin desteklenmesi ve ulusal ekonominin güçlendirilmesi için kullanılmaktadır. Yatırımcılara önemli vergi ve gümrük avantajları sağlar. Ayrıca yatırımcı haklarını güvence altına alarak projelerin hızlı ve etkin şekilde gerçekleştirilmesine katkı sunar.

Belgenin alınabilmesi için belirli şartlar karşılanmalı ve belge ilgili kamu kurumları tarafından verilir. Bu bağlamda, teşvik belgesi hem hukuki hem yönetsel bir araç olarak görev yapmaktadır. Belge, Azerbaycan Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı tarafından düzenlenmekte olup; proje tutarı, hedefleri, coğrafi konumu gibi kriterler çerçevesinde değerlendirilir.

Belgenin Temel Amaçları

1. Yabancı ve yerli yatırımların artırılması
2. Üretim ve işleme sektörlerinin geliştirilmesi
3. Yeni istihdam alanlarının oluşturulması
4. Bölgelerin ekonomik gelişim hızının yükseltilmesi

Yatırım Teşvik Belgesini Kimler Alabilir?

1. Tüzel kişiliğe sahip işletmelerin yanı sıra, tüzel kişilik oluşturmadan girişimcilik faaliyeti göstərən gerçek kişiler de Yatırım Teşvik Belgesi alma hakkına sahiptir. Bu belgenin alınabilməsi üçün aşağıdakı şartlara dikkat edilmelidir:
2. Başvuru sahibi, Azerbaycan’da kayıtlı bir tüzel kişi veya tüzel kişilik oluşturmadan girişimcilik faaliyeti yürüten bir gerçek kişi olmalıdır.
3. Başvuru sahibi, sektör ve bölgeye bağlı olaraq değişiklik gösterebilen asgari yatırım miktarını (genellikle 100.000 ila 500.000 AZN arası) karşılamalıdır.
4. Azerbaycan’daki yatırım iklimi bölgedən bölgeye farklılık göstərir — genellikle Bakü, Sumqayıt ve Gence ilə müqayisədə bölgelerde daha cömert teşvikler sunulur.

Yatırım Teşvik Belgesinin Alınma Şartları:

1. Proje Uygunluğu: Yatırım teşvik belgesi alabilmek için proje, ülkenin ekonomik önceliklerine və kalkınma stratejisine uygun olmalı, belirlenen hedef və gereklilikleri karşılamalıdır.
2. Başvuru ve Belgeler: Başvuru dosyasında ayrıntılı proje tanımı, teknik ve ekonomik göstergeler, hukuki ve mali belgeler ve diğer gerekli bilgiler yer almalıdır.
3. Yetkili Kurumların Onayı: Proje detaylı değerlendirmeden geçmeli və ilgili devlet kurumlarından onay alınmalıdır.
4. Yasal Gerekliliklere Uyum: Belgenin verilmesi üçün tüm hukuki və idarəi prosedurlar tam şəkildə yerinə yetirilməlidir.
Yatırım Teşvik Belgesinin Sağladığı Teşvikler:
• KDV Muafiyeti (7 yıl): İthal edilen makine, ekipman və kurulumlar Katma Değer Vergisinden muaftır. Bu muafiyet yatırım maliyetlerini azaltır və yatırımcılara daha elverişli şartlar sunar.
• Gelir/Kâr Vergisi Muafiyeti (7 yıl): Gerçek kişilerin gelirinin %50’si, tüzel kişilerin kârının %50’si vergiden muaftır. Bu teşvik vergi yükünü önemli ölçüde hafifletir və yatırımın geri dönüşünü hızlandırır.
• Emlak ve Arazi Vergisi Muafiyeti (7 yıl): İlgili taşınmazlar ve araziler için tam vergi muafiyeti sağlanır. Bu, yatırımcının maddi yükümlülüklerini azaltır.

• Gümrük Vergisi Muafiyeti (7 yıl): İthal edilen makine ve teknolojik ekipmanlar için gümrük vergisi uygulanmaz. Böylece proje maliyetleri düşürülür.

Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki Alanlar:

1. Sanayi ve Turizm
2. Devletin Ekonomik Politikalarında Öncelikli Alanlar
3. Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT): Dijital ekonominin geliştirilmesi ve inovasyonun teşviki
4. Tarım ve Tarıma Dayalı Sanayi: Gıda güvenliği ve tarımsal kalkınma
5. Altyapı Projeleri: Yol, su temini, enerji gibi alanlar
6. Turizm ve Konaklama: Turizm sektörünün büyümesi ve uluslararası etkinliklerin düzenlenmesi
7. Yeşil Ekonomi ve Çevre Koruma: Yenilenebilir enerji ve çevre projeleri
8. Serbest Ekonomik Bölgeler ve Sanayi Parkları
9. Bakü, Sumgayıt, Gence, Abşeron ve işğaldan azad olunan bölgeler dışındaki bölgeler

2024’ten İtibaren Teşvik Belgesi Verilen 13 Stratejik Sektör:

1. Yerli hammaddeye dayalı üretim projeleri
2. Yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üretimi
3. Atık yönetimi ve geri dönüşüm
4. Deniz suyunun arıtılması
5. Özel sanayi bölgelerinin kurulması
6. Özelleştirilen, petrol dışı sanayi işletmelerinde üretim projeleri
7. “Azerbaycan’da İlk” projeleri (ülkede daha önce üretilmemiş ürün, hizmet veya teknoloji)
8. Hava taşıtlarının işletme ve bakım hizmetleri
9. Demiryolu taşıtlarının onarımı ve yedek parça üretimi
10. Askerî amaçlı ürünlerin üretimi
11. Alüminyum ürünlerinin üretimi
12. Kamu-özel iş birliği (PPP) projeleri
13. COP29 uluslararası etkinliği kapsamında konaklama projeleri

Yatırım Teşvik Belgesi İçin Gerekli Belgeler:

1. İş planı (yatırım projesi teklifi)
2. Başlangıç yatırımının en az %10’unun yapıldığını kanıtlayan belge
3. Vergi mükellefiyetini gösteren kayıt belgesinin kopyası

Bu belgeler Azerbaycan Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı’na sunulmalıdır. Başvurular 5 iş günü içinde değerlendirilir.